Κυριακή, 11 Νοεμβρίου 2012

SCHOENBERG ARNOLD, ΑΦΙΕΡΩΜΑ


Ο Άρνολντ Σένμπεργκ (Arnold Schönberg, 13 Σεπτεμβρίου 1874 - 13 Ιουλίου 1951) ήταν Αυστριακός και αργότερα Αμερικανός συνθέτης, του οποίου η δράση συνδέθηκε με το εξπρεσιονιστικό κίνημα όπως αυτό εκφράστηκε στην γερμανική ποίηση και τέχνη, ενώ στην συνέχεια αναδείχθηκε ως επικεφαλής της Δεύτερης Σχολής της Βιέννης.
Ο Άρνολντ Σένμπεργκ είναι ιδιαίτερα γνωστός για την ανανέωση που έφερε από μορφολογικής κι εκφραστικής πλευράς, στη γερμανική Ρομαντική μουσική παράδοση, η οποία είχε σημαδευτεί έντονα από το έργο των Γιοχάνες Μπραμς και Ρίχαρντ Βάγκνερ. Η μεγαλύτερη συνεισφορά του Σένμπεργκ ωστόσο θεωρείται η επέκταση των ορίων της τονικότητας και κυρίως, η εισαγωγή της ατονικότητας. Είναι διάσημος για την θεμελίωση της δωδεκαφθογγικής τεχνικής, μιας μεθόδου με ευρύτατη επίδραση στην Σύγχρονη κλασική μουσική. Η μέθοδος αυτή αφορά στον χειρισμό ταξινομημένων σειρών από φθόγγους της χρωματικής δωδεκαφθογγικής κλίμακας, γι' αυτό και θεωρείται ότι έθεσε τις βάσεις για την ανάπτυξη της σειραϊκής μουσικής. Ο Άρνολντ Σένμπεργκ επεξεργάστηκε επίσης τον όρο εξελικτική ποικιλία, καθώς υπήρξε ο πρώτος συνθέτης ο οποίος εφάρμοσε τρόπους επεξεργασίας των μουσικών μοτίβων χωρίς την κυριαρχία μιας κεντρικής μελωδικής ιδέας.
Ο Άρνολντ Σένμπεργκ, υπήρξε επίσης ζωγράφος και σημαντικότατος θεωρητικός της μουσικής, ενώ επίσης τεράστια υπήρξε η επίδρασή του στη διδασκαλία της σύνθεσης. Αν και ο ίδιος δεν είχε κάποιον επίσημο δάσκαλο, πλην του φίλου του κι αργότερα συγγενή του Αλεξάντερ φον Τσεμλίνσκυ, ο οποίος τον βοηθούσε στη μελέτη της σύνθεσης, ο Άρνολντ Σένμπεργκ είχε μια αξιόλογη σειρά από μαθητές μεταξύ των οποίων ο Άλμπαν Μπεργκ, ο Άντον Βέμπερν, ο Τζων Κέιτζ, ο Λου Χάρισον και ο Ντέιβιντ Βαν Βακτορ. Πολλές από τις πρακτικές του Άρνολντ Σένμπεργκ, συμπεριλαμβανομένης της μορφοποίησης της συνθετικής μεθόδου και τη συνήθειάς του να προσκαλεί το κοινό μέσω των έργων του, ώστε να προσεγγίζουν την μουσική αναλυτικά, απηχούν την αβάν-γκαρντ μουσική σκέψη των αρχών του 20ου αιώνα. Οι πολεμικές του απόψεις σε σχέση με ζητήματα της ιστορίας της μουσικής και της αισθητικής υπήρξαν κρίσιμα για την διαμόρφωση του έργου πολλών σημαντικών μουσικολόγων και μουσικοκριτικών, συμπεριλαμβανομένων των Θέοντορ Αντόρνο, Τσαρλς Ρόουζεν και Καρλ Νταλχάουζ.
Το αρχειακό υλικό του Άρνολντ Σένμπεργκ έχει συγκεντρωθεί και βρίσκεται στο Κέντρο Άρνολντ Σένμπεργκ στη Βιέννη.


*Christos Sipsis

Arnold Schoenberg, String Quartet No. 1 in d minor, op. 7


*Tanja Pavlovic

Aρνολντ Σένμπεργκ, μεγαλοφυΐα ή δολοφόνος της μουσικής;

Ο Aρνολντ Σένμπεργκ παραμένει ακόμη ο μπαμπούλας της μουσικής του 20ού αιώνα και ένα είδος αξεδιάλυτου γρίφου. H νέα τούτη μελέτη του Aλεν Σον δεν είναι βιογραφία με τη συμβατική έννοια, ούτε μια ανάλυση της μουσικής του Σένμπεργκ. O Σον είναι πιανίστας, συνθέτης και καθηγητής μουσικής που γράφει με αγάπη και ενθουσιασμό για το θέμα του, κάνοντάς το συνάμα συναρπαστικό.
 Πιστεύει πως ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος με τον Σένμπεργκ, λύνεται αν η μουσική του δεν γίνει μόνο αντικείμενο ακρόασης αλλά κι ερμηνείας και επεξήγησης. Eχει προσέξει πως εκείνοι από τους σπουδαστές του που δεν είναι περιορισμένοι μόνο στη μουσική, αλλά ενδιαφέρονται και για τη ζωγραφική, το θέατρο και τον κινηματογράφο, είναι πιο ανοιχτοί στο έργο του Σένμπεργκ (και των διαδόχων του) και πιο δεκτικοί από εκείνους με την προκατάληψη ότι αυτή η μουσική είναι αποκρουστική ή ότι αντιπροσωπεύει τον λάθος δρόμο.
 O Σένμπεργκ γεννήθηκε στη Bιέννη το 1874 και πέθανε στο Λος Aντζελες το 1951. Σε όλο το μήκος της ζωής του εργάστηκε εντός της μουσικής ακαδημίας. Στη δεκαετία του 1920 ήταν επικεφαλής του τμήματος σύνθεσης στην Aκαδημία Tεχνών του Bερολίνου και όταν μετανάστευσε στην Aμερική στη δεκαετία του 1930, έγινε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Kαλιφόρνια. Oμως πάντα θεωρούνταν περιθωριακός και κακή επιρροή. Aκόμη και το 1945 το Iδρυμα Γκουγκενχάιμ τον απέρριψε όταν έκανε αίτηση για επιχορήγηση, μολονότι η Aμερικανική Aκαδημία Tεχνών και Γραμμάτων του χορήγησε τελικά μια δωρεά χιλίων δολαρίων.
 O Σον χωρίζει τη σταδιοδρομία του Σένμπεργκ σε τέσσερις φάσεις. Στην πρώτη (1897-1908) ήταν ακόμη υπό την επιρροή του Mπραμς. Mεταξύ του 1909 και του 1913 άρχισε να συνθέτει έργα δίχως τονικό κέντρο. Aκολούθησε από εκεί μια μεγάλη σιωπή, ή με τα λόγια του συγγραφέα, μια εσωτερική αναζήτηση που σταμάτησε τελικά το 1921, όταν ο Σένμπεργκ άρχισε να συνθέτει επεξεργαζόμενος ολόκληρη τη σειρά των 12 τόνων. Aυτή ήταν η μέθοδος που, σύμφωνα με την παραδεδομένη εικόνα του, τον ορίζει ως μεγαλοφυΐα ή δολοφόνο. H τρίτη φάση τούτη που διήρκεσε μέχρι το 1932 παρήγαγε μια ημιτελή όπερα και τις «Παραλλαγές για ορχήστρα». Tέλος, στην τελευταία, την «αμερικανική» φάση του (1933-51) ο Σένμπεργκ απομακρύνθηκε εντελώς από τον δωδεκαφθογγισμό, βαίνοντας προς μια σύνθεση όλων των αναζητήσεων της ζωής του.
 Σαν τον Γκούσταφ Mάλερ που ο Σένμπεργκ που θαύμαζε, εγκατέλειψε την ιουδαϊκή πίστη της νιότης του για να την ασπασθεί πάλι αργότερα και να εμπνευσθεί από εκεί πολλά από τα ύστερα έργα του. Eίναι εντυπωσιακές μερικές από τις αντισημιτικές δηλώσεις, τις οποίες αντιμετώπισε στη δεκαετία του 1890. Σαν τόσους άλλους Aυστροεβραίους και Γερμανοεβραίους, είχε αντιληφθεί τους σκοπούς του Xίτλερ από τις πρώτες μέρες της ανόδου των Nαζί στην εξουσία. Tούτο μαζί με το γεγονός ότι ήταν πολύ κοντός, κάνει τον Aλεν Σον να εξετάζει στοχαστικά τη φιλοσοφική στάση που ανέπτυξε ο Σένμπεργκ «την ικανότητα να πραγματώνεις με τη δύναμη της προσωπικότητας, ό,τι δεν μπορείς να πραγματοποιήσεις με μόνη την άξεστη δύναμη».
 Mολονότι ο Σον εξετάζει σε βάθος τα έργα του Σένμπεργκ, έχει γράψει ένα βιβλίο βατό, με τόνο τόσο ελαφρύ που θα είναι βοήθημα σε όσους θέλουν να εισέλθουν στον πολύπλοκο κόσμο του. Mόνο πρόσφατα, λέει ο συγγραφέας, έγινε δυνατόν να εκτιμηθεί πλήρως η μουσική του Σένμπεργκ, μέσω θαυμάσιων εκτελέσεων. Δίχως τον Σένμπεργκ, υποστηρίζει, η εποχή μας θα είχε χάσει μια από τις πιο χαρακτηριστικές και τις πιο εύγλωττες φωνές της.

Arnold Schönberg - Ein Stelldichein


*Elli Papagrigoriou

Arnold Schoenberg 13.9.1874 - 13.7.1951
Από Ωδείο "Ars Μusicalis" (Άλμπουμ)
"Eίμαι ένας συντηρητικός που αναγκάστηκα να γίνω επαναστάτης..."
 Ο Αρνολντ Σένμπεργκ γεννήθηκε στη Βιέννη το 1874. Από φτωχή εβραϊκή οικογένεια, μετά τον θάνατο του πατέρα του αναγκάστηκε να αφήσει το σχολείο προκειμένου να εργαστεί. Ταυτόχρονα, μελετούσε μουσική, φιλοσοφία και λογοτεχνία. Στη μουσική υπήρξε αρχικά αυτοδίδακτος. Οι οικονομικές του δυνατότητες δεν του επέτρεπαν να παρακολουθεί συναυλίες. Εγινε μέλος μιας ορχήστρας ερασιτεχνών, που διηύθυνε ο Αλεξάντερ φον Τσεμλίνσκι, φοιτητής τότε στο Ωδείο της Βιέννης. Η φιλία τους υπήρξε βαθιά και σφραγίστηκε με έναν γάμο, αφού ο Σένμπεργκ παντρεύτηκε την αδελφή του Τσεμλίνσκι.



Πανεπιστημιακά- Academic Books 

*Gianni Christopoulos

Schoenberg - Verklärte Nacht (Transfigured Night)


*Nikolaos Karanidis


Arnold Schönberg: Moses und Aaron (1930/1932)


*Alexis Zorbas

A.Schoenberg Cinque Pezzi per orchestra op. 16 - Paolo Fiordalice

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου